Grondloze teelt onder glas biedt uitstekende mogelijkheden om kringlopen te sluiten. Er wordt vrij weinig water gebruikt en de vloeibare, niet meteen benutte voedingsstoffen worden gerecirculeerd. Een lek in de kringloop is nog de reststroom – het loof.

Eendenkroos is pionier op het gebied van het telen van voedsel op water. Als we de natuur van dichtbij bestuderen, kunnen we inspiratie opdoen voor innovatie op grotere schaal. Hoe zou eendenkroos bij kunnen dragen aan een duurzamere voedselketen?

Ook in de grondloze teelt dringen automatisering, sensoriek en robotica door en ontstaan nieuwe toepassingen nu de technologie kan worden aangestuurd met slimme algoritmes en kunstmatige intelligentie.

Investeerders, waaronder veel miljardairs met wortels in Silicon Valley hebben hoge verwachtingen van vertical farming. Ze steken vele miljoenen in startups die het telen van gewassen zonder gronden onder kunstlicht mogelijk kunnen maken.

Boerin Betty staat op voor een nieuwe werkdag. De haan is al lang geleden tot kerstdiner gepromoveerd, want vroeg uit bed hoeft ze al lang niet meer. Ze gaat eerst naar de wc. „Even de plantjes water geven”, grinnikt ze bij zichzelf.

Veertig jaar geleden was de eerste uitzending van het Jeugdjournaal. Presentatrice Leontien Ceulemans zei ‘Hallo’ en vertelde de jeugdige kijkertjes vervolgens dat ‘landbouwgif’ van de tuinders in het Westland het drinkwater aldaar verontreinigt.

Grondloze teelt roept al snel het beeld op van een waterige tomaat of paprika met minder smaak en voedingswaarde dan eenzelfde tomaat of paprika die in de volle grond is geteeld, bij voorkeur in Italië of Spanje. Maar klopt dat beeld wel?

Indoor vertical farming zou een oplossing kunnen zijn voor de groeiende behoefte aan verse groenten van een uitdijende stedelijke bevolking. Met zijn sterke glastuinbouw zou Nederland voorop kunnen lopen bij de ontwikkeling van verticale concepten.

Na de Tweede Wereldoorlog is Bram Steiner (1921-2016) eerst bij TNO en daarna bij DLO onderzoek gaan doen naar plantenteelt zonder aarde en speciaal naar de voeding van de planten. Er waren veel geluiden dat enorme productieverhogingen haalbaar waren.

Voor de ‘glazen steden’ her en der in ons land lijkt het Bauhaus-principe ‘die Form folgt der Funktion’ tot in het extreme te zijn doorgevoerd. Dat doet het ergste vrezen voor de landbouw in stedelijk gebied, de ‘vertical farms’ die straks gaan verrijzen.